Compostering is een van de eenvoudigste manieren om afval nuttig te maken. Wat je anders in de prullenbak gooit, zoals groenteschillen, koffiedik en tuinafval, wordt langzaam omgezet in een rijke, donkere stof die planten geweldig vindt. Dat klinkt misschien ingewikkeld, maar iedereen met een tuin, een balkon of zelfs alleen een aanrecht kan ermee aan de slag. Het enige wat je nodig hebt is wat geduld en de juiste aanpak.
Wat er in je composthoop hoort en wat niet
Niet alles wat biologisch is, hoort in een composthoop. Groente en fruitresten zijn prima, net als koffiedik, theezakjes, eierschalen en gemaaid gras. Gedroogde bladeren, takjes en karton zijn ook welkom. Vlees, vis, zuivel en gekookt eten horen er juist niet in, want die trekken ratten en andere ongewenste dieren aan en zorgen voor nare geuren. Een goede compostmix bestaat uit twee soorten materiaal: nat, stikstofrijk materiaal zoals groenteresten, en droog, koolstofrijk materiaal zoals bladeren en karton. Die balans is belangrijk. Te veel groen materiaal maakt de hoop soppig en zuur. Te veel droog materiaal zorgt ervoor dat het proces traag verloopt. Door die twee soorten af te wisselen, zorg je dat de bacteriën en schimmels hun werk goed kunnen doen.
De verschillende manieren om thuis te composteren
Een composthoop in de tuin is de meest bekende manier. Je stapelt gewoon organisch afval op een plek in de tuin, direct op de grond. Wormen en micro-organismen doen de rest. Heb je minder ruimte, dan is een compostvat een goede keuze. Dat is een gesloten bak die je direct op de aarde plaatst, niet op tegels, zodat wormen erin kunnen kruipen. Voor mensen zonder tuin is bokashi een interessante methode. Bij bokashi fermenteert je keukenafval in een afgesloten emmer door een speciaal korrelpoeder toe te voegen. Zelfs vlees en vis mogen erin. Het resultaat is geen compost in de traditionele zin, maar een vooraf gefermenteerde massa die je daarna alsnog in de grond stopt of toevoegt aan een compostbak. Wil je het nóg eenvoudiger, dan biedt een wormenbak uitkomst. Een wormenbak is een kleine bak met regenwormen die je keukenresten opeten en omzetten in wormenmest, een van de beste voedingsstoffen die je aan planten kunt geven.
Hoe lang duurt het en wanneer is compost klaar
Rijpe compost ruikt naar bosgrond en ziet er donkerbruin en kruimelig uit. Je herkent er geen aparte stukjes afval meer in. Hoe lang het duurt voordat je dat punt bereikt, hangt af van de methode en de omstandigheden. Een actieve composthoop waarbij je het materiaal regelmatig omdraait en de balans goed bewaakt, kan al na drie tot zes maanden rijpe compost opleveren. Een compostvat waarbij je weinig doet, heeft al gauw een jaar of langer nodig. Kou vertraagt het proces, warmte versnelt het. Zet je compostbak daarom op een warme, licht beschutte plek. Vocht is ook belangrijk: de inhoud moet vochtig aanvoelen als een uitgeknepen spons. Is het te droog, voeg dan wat water toe. Is het te nat en ruikt het zuur, voeg dan extra droog materiaal toe zoals gescheurd karton of stro.
Wat je met zelfgemaakte compost kunt doen
Zelfgemaakte compost is een uitstekende bodemverbeteraar. Je kunt het door de tuinaarde scheppen voordat je gaat planten, zodat de grond losser en voedingsstoffenrijker wordt. Moestuin- en bloemenperken profiteren sterk van een laag compost bovenop de grond in het voorjaar. De regenwormen mengen het vanzelf door de bodem. Potgrond die al een tijdje meegaat en voedingsstoffen heeft verloren, kun je opfrissen door er wat zelfgemaakte compost door te mengen. Ook voor gazons is een dun laagje uitgestrooid over het gras nuttig, het helpt de grond vochtig te houden en voedt de grassprietjes. Compost kopen in de winkel is altijd een optie, maar wat je zelf maakt is gratis, goed voor het milieu en bevat levende micro-organismen die in gekochte compost lang niet altijd zitten.
Veelgestelde vragen over composteren
Kan ik ook composteren als ik geen tuin heb?
Composteren zonder tuin is zeker mogelijk. Met een bokashi emmer fermenteer je keukenafval op het aanrecht. Een wormenbak past ook op een klein balkon of zelfs binnenshuis. De wormenmest die je overhoudt, kun je gebruiken voor kamerplanten of meegeven aan iemand met een tuin.
Mag ik citrusschillen en uien in de composthoop gooien?
Citrusschillen en uien mogen in de composthoop, maar gebruik ze met mate. In grote hoeveelheden kunnen ze het milieu in de bak te zuur maken, wat de wormen en bacteriën niet prettig vinden. Een paar schillen per keer is prima.
Waarom stinkt mijn compostbak?
Een compostbak die stinkt, heeft meestal te veel nat materiaal en te weinig droog materiaal. Voeg gescheurd karton, droog stro of gedroogde bladeren toe en roer de bak goed door. Controleer ook of er vlees of vis in zit, want dat hoort er niet in en veroorzaakt sterke geuren.
Hoe weet ik of de compost rijp genoeg is om te gebruiken?
Rijpe compost is klaar voor gebruik als het een donkerbruine kleur heeft, kruimelig aanvoelt en ruikt naar verse bosgrond. Je mag er geen losse stukjes groente, papier of gras meer in herkennen. Onrijpe compost kan planten schaden, dus wacht tot het proces echt klaar is.
