Gezondheid is meer dan de afwezigheid van ziekte. Positieve gezondheid is een brede kijk op wat het betekent om gezond te zijn, uitgewerkt in zes dimensies van het leven. Het gaat niet alleen om je lichaam, maar ook om hoe jij je voelt, wat je belangrijk vindt en wat je zelf nog kunt doen.
Wat is positieve gezondheid precies?
Positieve gezondheid is een benadering die is ontwikkeld door het Institute for Positive Health in Nederland. De kern van het idee: gezondheid gaat niet alleen over lichamelijke klachten of ziektes. Het gaat over het vermogen van mensen om met de uitdagingen van het leven om te gaan. Iemand kan een chronische ziekte hebben en zich toch gezond voelen, omdat hij of zij grip heeft op het leven en doet wat ertoe doet.
Waar de traditionele gezondheidszorg zich vaak richt op klachten en diagnoses, vraagt positieve gezondheid: wat heb jij nodig om goed te leven? Dat is een andere startpositie, zowel voor de patiënt als voor de zorgverlener.
De zes dimensies van positieve gezondheid
Positieve gezondheid is opgebouwd uit zes dimensies. Samen geven ze een volledig beeld van hoe iemand in het leven staat. Dit zijn de zes dimensies:
- Lichaamsfuncties: hoe gezond voelt je lichaam aan? Denk aan energie, pijn, slaap en medicijngebruik.
- Mentaal welbevinden: hoe voel je je van binnen? Denk aan geluk, vertrouwen, veerkracht en het omgaan met stress.
- Zingeving: wat geeft jouw leven betekenis? Denk aan doelen, hoop, idealen en wat je drijft.
- Kwaliteit van leven: voel je je gelukkig en geniet je van het dagelijks leven?
- Meedoen: doe je mee in de maatschappij? Denk aan werk, sociale contacten en dagelijkse activiteiten.
- Dagelijks functioneren: kun je voor jezelf zorgen en je leven organiseren? Denk aan praktische vaardigheden en gezond gedrag.
Deze zes dimensies worden vaak weergegeven in een spinnenweb. Daarin kun je per dimensie aangeven hoe het met je gaat. Dat geeft in één oogopslag een beeld van waar het goed gaat en waar je misschien aandacht aan wilt besteden.
Waarom is deze benadering anders?
Bij positieve gezondheid staat de mens centraal, niet de ziekte. In plaats van meteen met oplossingen of behandelingen te komen, begint een zorgverlener met luisteren. Wat vindt de patiënt zelf belangrijk? Wat kan hij of zij zelf nog doen? Dat gesprek leidt tot meer eigenaarschap: mensen worden niet alleen behandeld, maar nemen zelf een actieve rol in hun gezondheid.
Dit sluit goed aan bij persoonsgerichte zorg, waarbij de behoeften en wensen van de persoon het uitgangspunt zijn. Niet elk zorgtraject hoeft hetzelfde te zijn, omdat niet elk mens hetzelfde is.
Hoe werkt het in de praktijk?
In de zorg wordt het spinnenweb van positieve gezondheid regelmatig gebruikt als gesprekshulpmiddel. Een zorgverlener laat een patiënt of cliënt de zes dimensies invullen. Zo ontstaat een persoonlijk beeld van hoe iemand zijn of haar gezondheid ervaart. Dat beeld is het startpunt voor een gesprek, niet een lijst met problemen die opgelost moeten worden.
Positieve gezondheid wordt ook gebruikt buiten de zorg. Scholen, gemeenten en werkgevers passen het toe om het welzijn van mensen te verbeteren. De benadering helpt om niet alleen naar klachten te kijken, maar naar het gehele leven van een persoon.
Wat betekent dit voor jou?
Of je nu ziek bent of gezond, positieve gezondheid nodigt je uit om breder naar je leven te kijken. Stel jezelf de vraag: hoe gaat het eigenlijk met mij, op al die zes vlakken? Misschien voel je je lichamelijk prima, maar mist er iets op het gebied van zingeving of sociale contacten. Of andersom.
Door die bredere blik krijg je een eerlijker beeld van je welzijn. En dat is het vertrekpunt om te werken aan een leven dat voor jou goed voelt, met of zonder ziekte.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de zes dimensies van positieve gezondheid?
De zes dimensies van positieve gezondheid zijn: lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en dagelijks functioneren. Samen geven ze een volledig beeld van hoe iemand in het leven staat, verder dan alleen lichamelijke gezondheid.
Wie heeft positieve gezondheid ontwikkeld?
Positieve gezondheid is in Nederland ontwikkeld door het Institute for Positive Health. De benadering is bedoeld voor zowel zorgverleners als mensen zelf, als een manier om gezondheid breder te bekijken dan alleen ziekte en klachten.
Kan iemand met een chronische ziekte ook positieve gezondheid ervaren?
Ja, dat is zelfs een belangrijk uitgangspunt van positieve gezondheid. Iemand met een chronische ziekte kan zich toch gezond voelen als hij of zij grip heeft op het dagelijks leven, sociale contacten heeft en doet wat betekenisvol is. Gezondheid is niet hetzelfde als het ontbreken van ziekte.
Hoe wordt het spinnenweb van positieve gezondheid gebruikt?
Het spinnenweb is een visueel hulpmiddel waarbij je de zes dimensies van positieve gezondheid invult. Het geeft in één overzicht weer hoe iemand zijn of haar eigen gezondheid ervaart. In de zorg wordt het vaak gebruikt als startpunt voor een gesprek tussen zorgverlener en patiënt.
