Een compostvat is een van de makkelijkste manieren om keuken- en tuinafval om te zetten in voedingsstof voor je planten. Zelf compost maken in een vat werkt goed voor kleinere tuinen, want je hebt er weinig ruimte voor nodig en het ziet er netjes uit. Met de juiste aanpak heb je na een aantal maanden donkere, kruimelige compost die je groenten, bloemen en borders een flinke oppepper geeft.
Wat heb je nodig?
Je hebt niet veel nodig om te beginnen. Het belangrijkste is een compostvat, ook wel compostemmer of composttrommel genoemd. Dat is een gesloten bak met een deksel en vaak een luikje onderin om de rijpe compost eruit te halen. Je kunt zo’n vat kopen bij een tuincentrum of bouwmarkt. Sommige gemeenten verkopen ze ook goedkoop, dus het loont de moeite om even bij jouw gemeente te informeren.
Verder heb je nodig: een plek in de tuin, een mix van afvalsoorten en af en toe een paar minuten van je tijd. Meer is het niet.
Waar zet je het vat neer?
De plek van het vat maakt meer verschil dan je denkt. Zet het vat niet op tegels of beton, maar direct op de aarde. Wormen en andere kleine organismen kunnen dan vanuit de grond omhoog kruipen en helpen met het afbreken van het materiaal. Dat versnelt het composteren aanzienlijk.
Kies een plek die half in de schaduw staat. Vol in de zon droogt de inhoud te snel uit. Volle schaduw maakt het proces weer te langzaam. Een beschutte plek bij een schutting of onder een boom werkt goed.
Wat gooi je erin, en wat niet?
Goede compost ontstaat uit een mix van twee soorten materiaal: groen en bruin. Groen materiaal is vochtig en stikstofrijk. Bruin materiaal is droog en koolstofrijk. Je hebt beide nodig om het evenwicht goed te houden.
Groen materiaal dat je kunt gebruiken:
- Groente- en fruitschillen
- Koffiedik en theezakjes (zonder staples)
- Grasmaaisel
- Vers snoeihout en bladeren
- Etensresten zonder vlees of vis
Bruin materiaal dat je kunt gebruiken:
- Dood blad en stro
- Karton en papier (zonder inkt of plastic laag)
- Kleine stukjes hout of takjes
- Eierdozen
Wat je beter kunt weglaten: vlees, vis, zuivel, gekookte etensresten, zieke planten en kat- of hondenpoep. Die trekken ongedierte aan of maken de compost ziek.
Hoe vul je het vat op de juiste manier?
Begin met een laag grof materiaal onderaan, zoals takjes of stro. Dat zorgt voor luchtcirculatie. Voeg daarna beurtelings lagen groen en bruin materiaal toe. Wissel steeds af: een laag groen, dan een laag bruin. Dit helpt de juiste balans te bewaren.
Houd het materiaal licht vochtig, maar niet doorweekt. Als je een prop papier zou uitknijpen, zou er een paar druppels uitkomen. Zo vochtig moet het zijn. Is het te droog, voeg dan wat water toe of meer groen materiaal. Is het te nat en ruikt het zuur, voeg dan wat bruin materiaal toe zoals verscheurd karton of dood blad.
Roer het geheel ongeveer een keer per week om met een compoststok of een schop. Zuurstof is nodig voor de afbraak. Zonder omroeren duurt het composteren veel langer en kan het gaan stinken.
Hoe lang duurt het voor je compost klaar is?
Dat hangt af van wat je erin gooit, hoe vaak je omroert en hoe warm het buiten is. In de zomer gaat het sneller dan in de winter. Gemiddeld duurt het een paar maanden tot ongeveer een jaar voordat je compost kunt gebruiken. Rijpe compost ziet er donker en kruimelig uit, ruikt naar bosgrond en bevat geen herkenbare stukjes meer.
Haal rijpe compost uit het luikje onderin het vat. Gebruik het als potgrond, strooi het rond planten als voeding of werk het door de moestuin. Zelf compost maken in een vat is een kringloop: wat je tuin oplevert, geef je er ook weer aan terug.
Veelgemaakte fouten voorkomen
- Te veel van hetzelfde toevoegen: alleen grasmaaisel of alleen keukenafval geeft geen goede compost. Wissel altijd af.
- Het vat te vol proppen: laat wat ruimte en zorg dat lucht ertussen kan.
- Nooit omroeren: zonder zuurstof gaat het composteren stinken en stoppen.
- Het vat op steen zetten: wormen kunnen er dan niet bij en het proces vertraagt sterk.
- Vlees of vis toevoegen: dit trekt ratten aan.
Klaar om te beginnen?
Je hebt geen grote tuin of dure spullen nodig om succesvol compost te maken. Een vat, een goede plek, de juiste mix van materialen en wat regelmaat zijn genoeg. Begin klein, leer wat jouw vat nodig heeft en pas het aan. Na verloop van tijd doe je het vanzelf goed en lever je je tuin precies wat het nodig heeft.
Veelgestelde vragen
Kan ik een compostvat ook gebruiken als ik maar een klein tuintje heb?
Ja, een compostvat is juist geschikt voor kleine tuinen. Het neemt weinig ruimte in en houdt het composteren netjes afgesloten. Je hebt maar een vierkante meter of minder nodig om er een te plaatsen.
Mijn compostvat stinkt. Wat doe ik fout?
Een stinkend vat betekent meestal dat er te weinig zuurstof bij kan of dat er te veel nat, groen materiaal in zit. Roer het geheel goed om en voeg bruin materiaal toe, zoals verscheurd karton of dood blad. Dat helpt de balans te herstellen en de geur te verminderen.
Mag ik citrusschillen en uien in het compostvat gooien?
Ja, dat mag. Citrusschillen en uien breken gewoon af in het vat. Het idee dat ze schadelijk zijn voor de compostworm is een hardnekkig misverstand. Voeg ze gewoon toe in kleine hoeveelheden, net als andere keukenresten.
Hoe weet ik dat de compost klaar is om te gebruiken?
Rijpe compost is donkerbruin tot zwart, ruikt naar vochtige bosgrond en bevat geen herkenbare stukjes groente of blad meer. Je haalt het uit het luikje onderin het vat. Is het nog klonterig of ruikt het zuur, laat het dan nog een paar weken staan.
Moet ik het vat in de winter afdekken of leegmaken?
Nee, je hoeft het vat niet leeg te maken in de winter. Het composteren gaat trager bij kou, maar stopt niet helemaal. Je kunt gewoon door blijven toevoegen. In het voorjaar pakt het proces vanzelf weer op zodra het warmer wordt.
