Textiel is een verzamelnaam voor alle producten die zijn gemaakt van vezels of draden, geweven, gebreid of op een andere manier samengebracht tot een stof. Het gaat daarbij om veel meer dan alleen kleding. Volgens de NVWA valt onder textiel ook beddengoed, linnengoed, meubelstoffen en het textiele deel van vloerbedekking.
Wat is textiel precies?
Textiel is elke stof of elk product dat bestaat uit vezels. Die vezels worden eerst gesponnen tot draden. Daarna worden die draden verwerkt tot een stof, bijvoorbeeld door weven of breien. Het eindresultaat noem je textiel. Dat kan een strak geweven stuk katoen zijn, maar ook een zacht gebreid truitje of een dikke pool van een tapijt.
De term textiel komt van het Latijnse woord “texere”, wat weven betekent. Maar tegenwoordig valt er veel meer onder dan alleen geweven stoffen. Ook gebreid, gevlochten en gebonden materiaal hoort erbij, zolang het maar van vezels is gemaakt.
Welke soorten vezels zijn er?
De vezels waarvan textiel wordt gemaakt, zijn grofweg in twee groepen te verdelen: natuurlijke vezels en synthetische vezels.
Natuurlijke vezels komen uit de natuur. Ze kunnen van planten komen, zoals katoen en linnen, of van dieren, zoals wol en zijde. Katoen is de meest gebruikte natuurlijke vezel ter wereld. Het is zacht, ademend en goed te wassen. Wol houdt goed warmte vast en is van nature een beetje waterafstotend. Zijde is dun, glanzend en voelt luxe aan.
Synthetische vezels worden gemaakt van chemische stoffen, vaak op basis van aardolie. Bekende voorbeelden zijn polyester, nylon en acryl. Deze stoffen zijn vaak goedkoper, gaan lang mee en drogen snel. Een nadeel is dat ze minder goed ademend zijn dan natuurlijke vezels. Veel kleding en textiel is tegenwoordig gemaakt van een mix van beide soorten, zoals katoen-polyester.
Waar wordt textiel allemaal voor gebruikt?
Textiel is overal om je heen, ook buiten je kledingkast. De meest bekende toepassingen zijn kleding en mode, maar de wereld van textiel gaat veel verder.
- Kleding: shirts, broeken, jassen, ondergoed, zwemkleding en meer.
- Beddengoed en linnengoed: lakens, dekbedovertrekken, kussensloops en handdoeken.
- Woontextiel: gordijnen, vitrage, tafelkleden en kussens.
- Meubelstoffen: de bekleding van banken, stoelen en matrassen.
- Vloerbedekking: tapijt en karpetten bevatten een textiel bovenlaag.
- Technisch textiel: ook in auto’s, de bouw en de zorg wordt textiel gebruikt, bijvoorbeeld in airbags, isolatiemateriaal en verbandgaas.
Hoe wordt textiel gemaakt?
Het maken van textiel begint bij de vezel. Die vezel wordt eerst schoongemaakt en gekaard, wat betekent dat de vezels worden uitgekamd zodat ze allemaal dezelfde kant op liggen. Daarna worden ze gesponnen tot een draad. Van die draad wordt vervolgens stof gemaakt.
De meest bekende methode is weven. Hierbij worden draden kruislings door elkaar heen gevlochten op een weefgetouw. Weven geeft een stevig en glad resultaat, zoals bij spijkerstof of linnen. Bij breien worden draden juist in lussen met elkaar verbonden. Dat geeft een soepeler, rekbaarder stof, zoals bij een trui of sokken.
Na het maken van de stof volgt vaak nog een afwerkingsstap. De stof kan worden geverfd, geprint, gewassen of behandeld met een coating. Zo krijgt textiel zijn uiteindelijke kleur, structuur of speciale eigenschap, zoals waterafstoting.
Waarom staat op kleding een label met vezels?
In Nederland en de rest van de Europese Unie is het verplicht om op textiel een label te zetten met de samenstelling van de vezels. Dat label vertelt je uit welk materiaal het product is gemaakt en hoe je het moet wassen. Zo weet je of je een trui op 30 of 60 graden kunt wassen, en of hij in de droger mag.
De NVWA controleert of bedrijven zich aan deze regels houden. Klopt het label niet of ontbreekt het, dan kan dat gevaarlijk zijn of misleidend voor de koper. Heb je allergieën of gevoelige huid, dan is het extra handig om het label te lezen. Sommige materialen, zoals wol of bepaalde synthetische stoffen, kunnen huidirritatie veroorzaken.
Textiel en duurzaamheid
De productie van textiel heeft een grote impact op het milieu. Bij het maken van katoen wordt veel water gebruikt. Synthetische stoffen laten bij het wassen kleine plasticdeeltjes los, zogenoemde microvezels, die in het water terechtkomen. Dat is een groeiend milieuprobleem.
Oud textiel dat je niet meer gebruikt, hoeft niet bij het restafval. Je kunt het inleveren bij een textielbak of tweedehandswinkel. Kleding die nog gedragen kan worden, wordt doorverkocht of gedoneerd. Wat niet meer bruikbaar is, kan worden gerecycled tot poetslappen, isolatiemateriaal of nieuwe vezels.
Of je nu kijkt naar de stof van je bank, de handdoek in de badkamer of het shirt dat je draagt: textiel is een onmisbaar onderdeel van het dagelijks leven. Weten wat textiel is en hoe het wordt gemaakt, helpt je bewuster kiezen, beter wassen en slimmer omgaan met wat je hebt.
Veelgestelde vragen
Valt vloerbedekking ook onder textiel?
Het textiele deel van vloerbedekking, zoals de pool van een tapijt, valt inderdaad onder textiel. De onderkant, die vaak van rubber of kunststof is, niet.
Wat is het verschil tussen geweven en gebreid textiel?
Bij geweven textiel worden draden kruislings door elkaar heen gevlochten, wat een stevige stof geeft. Bij gebreid textiel worden draden in lussen verbonden, wat zorgt voor een soepeler en rekbaarder resultaat. Spijkerstof is geweven, een trui is gebreid.
Mag oud textiel in de gewone vuilnisbak?
Het is beter om oud textiel niet bij het restafval te gooien. Kleding, gordijnen, beddengoed en andere textielproducten kun je inleveren bij een textielbak of een kledingwinkel die inzamelt. Zo kan het worden hergebruikt of gerecycled.
Wat betekent het als een kledingstuk “100% polyester” is?
Als op het label staat dat een kledingstuk 100% polyester is, betekent dit dat het volledig is gemaakt van synthetische vezels op basis van plastic. Polyester is sterk, goedkoop en droogt snel, maar ademt minder goed dan natuurlijke vezels zoals katoen.
Wat is het verschil tussen textiel en stof?
Stof is een breed woord voor elk plat, zacht materiaal van vezels. Textiel is de overkoepelende term voor alle producten die van vezels zijn gemaakt, inclusief de eindproducten zoals kleding, gordijnen en beddengoed. Stof is dus een onderdeel van textiel, maar textiel gaat verder dan alleen de stof zelf.
